احمد شهید ایران را به ادامه نقض حقوق بشر متهم کرد

احمد شهید گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران با ارائه چهارمین گزارش خود در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو، جمهوری اسلامی را به نقض سازمان یافته و منظم حقوق بشر متهم کرد.

احمد شهید، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در امور حقوق بشر ایران، چهارمین گزارش خود را روز دوشنبه ۲۱ اسفند (۱۱ مارس) در نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ژنو ارائه داد. وی در این گزارش جمهوری اسلامی ایران را به "نقض سازمان یافته و منظم حقوق بشر" متهم کرد. احمد شهید خلاصه‌ای از گزارش خود را در این جلسه قرائت کرد.

محمدجواد لاریجانی، نماینده ایران در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز که در این نشست حضور داشت، پس از ارائه گزارش از سوی احمد شهید با رد موارد مطرح شده در آن مدعی شد که این گزارش "غیرواقعی و سیاسی" است.

موارد نقض حقوق بشر در ایران در گزارش احمد شهید

گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در ایران در گزارش خود به زندانی کردن فعالان سیاسی، مذهبی و قومی و شکنجه متهمان به هنگام بازجویی و همچنین به ادامه حصر خانگی میرحسین موسوی، زهرا رهنورد و مهدی کروبی اشاره کرده و آورده است که فشار بر روزنامه‌نگاران و بازداشت و احضار آن‌ها نیز ادامه داشته است.

احمد شهید در همین ارتباط ابراز داشت: «متاسفانه غالب گزارش‌هایی که ظرف سال گذشته به من منتقل شده، نشان می‌دهد که وضعیت افرادی که در ایران طرفدار پیشرفت حقوق بشر هستند و یا کسانی که علیه نقض حقوق بشر اقدام به مستندسازی، گزارش، و یا اعتراض می‌کنند، وخیم است و همچنان رو به وخامت می‌رود. مصاحبه‌ها نشان می‌دهند که اکثر مدافعان حقوق بشر، شامل آن‌هایی که از حقوق زنان، اقلیت‌های مذهبی و قومی، طرفداران محیط زیست، و کارگران و کودکان دفاع می‌کنند، همچنان مورد آزار و اذیت، دستگیری، بازجویی، و شکنجه قرار می‌گیرند و متناوبا با اتهامات مبهم جرایم امنیت ملی روبرو می‌شوند که به نظر می‌آید به منظور تخریب خط مقدم دفاع از حقوق بشر در کشور صورت می‌گیرد.»

احمد شهید همچنین تاکید کرد که برای تهیه گزارش ۷۷ صفحه‌ای خود با ۱۶۹ شاهد از ایران گفت‌و‌گو کرده است.

گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران همچنین با ابراز نگرانی از ادامه نقض حقوق بشر در ایران به فشار بر افرادی که در تهیه گزارش به وی کمک کرده‌اند اشاره کرد و گفت: «در یک مورد، مطابق گزارش‌ها پنج زندانی کرد در زندان ارومیه با اتهام ارتباط با دفتر گزارشگر ویژه و اتهامات دیگر روبرو شده‌اند. طبق گزارش‌ها این زندانیان مورد بازجویی و شکنجه شدید قرار گرفته‌اند تا به ارتباط ادعا شده با من اعتراف نمایند. دولت ایران در نظریات خود در خصوص گزارش من، اصرار دارد که تعقیب قضایی این افراد شامل اقدامات تلافی جویانه نیست. اما من اصرار دارم که مورد هدف قرار دادن این افراد، چه از طریق قضاوت در دادگاه و یا از طریق مجازات فردی در ظرفیت شخصی‌اش برای تعامل با روش‌های خاص سازمان ملل، یک عمل تلافی جویانه اطلاق می‌شود و به صورت جدی فعالیت ابزار حقوق بشر سازمان ملل متحد را تضعیف می‌کند.»

احمد شهید همچنین به پیشرفت‌های ایران در زمینه حقوق زنان اشاره کرد و از جمله دستاوردهایی را در ارتباط با بهداشت و سوادآموزی برشمرد.

وی همچنین به تصویب افزایش مرخصی زایمان زنان در مجلس ایران و تلاش برای برابری دیه زنان و مردان اشاره کرد و علی‌رغم مثبت خواندن این اقدامات تاکید کرد که نقض گسترده حقوق زنان در ایران متوقف نشده و همچنان ادامه دارد.

احمد شهید در ارتباط با موارد نقض‌کننده حقوق زنان در ایران یادآور شد: «گزارش‌هایی در خصوص تصمیمات جدید برای محرومیت زنان از دسترسی به چندین زمینه تحصیلی، موانع جدید برای آزادی حرکت زنان و قوانین موجود که مانع توانایی زنان برای دسترسی به مشاغل تصمیم گیر در دولت می‌شوند، هنوز از مشکلات هستند.»

رد موارد اتهامی در گزارش احمد شهید از سوی نماینده ایران

از سوی دیگر محمدجواد لاریجانی، نماینده ایران در شورای حقوق بشر سازمان ملل با "بی‌اساس و خلاف واقع" خواندن گزارش احمد شهید گفت که ایران با وجود رد گزارش احمد شهید علاقه‌مند به همکاری با سازمان ملل و کشورهای عضو در زمینه حقوق بشر است.

لاریجانی همچنین مدعی شد که گزارش گزارشگر سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، "ناعادلانه، غیرمنصفانه و با انگیزه سیاسی" است و گفت که احمد شهید خود را "به یک فعال سیاسی مخالف حکومت ایران" تقلیل داده است.

لاریجانی گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد را متهم کرد که در تهیه گزارش خود "با یک گروه تروریستی بدنام همکاری داشته است که دستشان به خون ملت ایران آلوده است".

رئیس جلسه در پایان سخنان محمدجواد لاریجانی نسبت به سخنان وی واکنش نشان داد و از نماینده ایران خواست از "حملات شخصی" به گزارشگر ویژه سازمان ملل پرهیز کند.

نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد روز سه شنبه، ۲۲ اسفند نیز ادامه خواهد داشت. در جریان این اجلاس علاوه بر تهیه پیش‌نویس قطعنامه‌ای در محکومیت ایران برای نقض حقوق بشر، اعضای شورا در خصوص تمدید ماموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران نیز تصمیم‌گیری خواهند کرد.

منبع: تارنمای دویچه وله فارسی

سازمان های حقوق بشر به شورای حقوق بشر سازمان ملل: 

مأموریت گزارشگر ویژه حقوق بشر در ایران را تمدید  کنید

http://www.fidh.org/Renew-mandate-of-Iran-SR-Per-13009?var_mode=calcul

10 مارس 2013 (20 اسفند 1391) ـ به گزارش جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران (فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر)، در روز 7 مارس 2013 (17 اسفند1392)، چندین سازمان بین‌المللی و ایرانی حقوق بشری با ارسال نامه‌ای به هیأت‌های نمایندگی دایمی کشورهای عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل در ژنو از آن‌ها خواستند در نشست روز 21 یا 22 مارس خود مأموریت گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران را تمدید کنند و نیز براساس قطعنامه‌های مجمع عمومی سازمان ملل و نتیجه‌گیری‌های گزارش‌های اخیر دبیرکل و گزارشگر ویژه قطعنامه‌ای در محکومیت نقضِ نظام‌مند حقوق بشر در ایران به تصویب برسانند. 

عفو بین‌الملل، مجمع آسیایی حقوق بشر و توسعه، موسسه مطالعات حقوق بشر قاهره، اتحاد جهانی مشارکت شهروندان، ابتکار حقوق بشر مشترک المنافع، کنکتاس دیریتوس هومانوس (ارتباط با حقوق بشر)، مدافعان حقوق بشر در شرق و شاخ افریقا، ابتکار حقوق فردی در مصر، آزادی از شکنجه، دیده‌بان حقوق بشر، کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران، فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر، سرویس بین المللی حقوق بشر، جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران، اتحاد برای ایران، شبکه مدافعان حقوق بشر غرب افریقا، و سازمان جهانی ضد شکنجه این نامه را امضا کردند.

سازمان‌های امضا کننده اعلام کردند که دولت ایران حاضر به همکاری با گزارشگر ویژه سازمان ملل نیست و به این دلیل شورای حقوق بشر به ویژه در آستانه انتخابات ریاست جمهوری در خرداد 1392 باید خواهان پایان یافتن نقض حقوق بشر در ایران شود و به نظارت دقیق بر وضعیت حقوق بشر در این کشور ادامه دهد.  

گزیده ای از نکات نامه:

-  گزارشگر ویژه در گزارش خود به نشست 67 مجمع عمومی سازمان ملل به موارد شکنجه روانی و جسمانی، شوک الکتریکی، تجاوز، محاکمه های ناعادلانه، تبعید و ممنوعیت از مسافرت به خارج از کشور ـ که ناشی از تناقض‌های قانونی، پایبند نبودن به حاکمیت قانون و معافیت گسترده از مجازات است ـ اشاره کرده است (1).

- گزارشگر ویژه، با وجود اینکه از ورود به ایران محروم است، در فاصله فوریه تا ژوئن 2012، 124 مورد را پیگیری و با 99  نفر گفت‌وگو کرده است. او از سپتامبر تا دسامبر 2012 با 169 نفر در داخل و خارج از ایران مصاحبه کرده است. 

- ایران درخواست  هشت گزارشگر موضوعی ویژه سازمان ملل را برای دیدار از کشور نادیده گرفته است. 

- از زمان تصویب قطعنامه قبلی در شورای حقوق بشر، گزارشگران ویژه این شورا در 11 مورد بیانیه‌های عمومی در محکومیت نقض  حقوق بشر در ایران منتشر کرده‌اند. 

- نقض حقوق بشر در ایران محدودیت شدید بر آزادی بیان، سرکوب ادامه دار مدافعان حقوق بشر و فعالان، استفاده گسترده از مجازات اعدام، شکنجه، قطع عضو، خشونت و تبعیض علیه زنان و اقلیت‌ها را در بر می‌گیرد. 

- آزادی بیان، تشکل و اطلاعات به شدت محدود شده است. قانون جرایم رایانه‌ای شرکت‌های تامین خدمات اینترنتی را وادار می‌کند جزئیات استفاده از اینترنت و اطلاعات شخصی کاربران را نگهداری کنند، وبگاه های مختلف را به طور منظم فیلتر نمایند، از سرعت اینترنت بکاهند و بر روی برنامه‌های ماهواره‌ای خارجی پارازیت بفرستند. 

- منصوره بهکیش، از حامیان مادران عزادار، به اتهام تبلیغ علیه نظام در تیر ماه 1391 به سه سال و نیم حبس تعلیقی به شش ماه حبس تعزیری محکوم شده است. روزنامه‌نگار ژیلا بنی یعقوب در شهریور 1391 به اتهام تبلیغ علیه نظام و اهانت به رییس جمهور برای گذراندن یک سال حبس به زندان رفته است. او به 30 سال محرومیت از روزنامه نگاری محکوم شده است. ده‌ها روزنامه نگار و وبلاگ نگار در زندان‌های ایران به سر می‌برند. 

- در پی مرگ ستار بهشتی، وبلاگ نگار، در زندان در آبان 1391 که به اعتراض بین‌المللی و داخلی منجر شد، یک کمیسیون مجلس اعلام کرد که تحقیقات در جریان است. اما هنوز نشانه‌ای از رسیدگی به این پرونده در دادگاه‌های ایران به چشم نمی‌خورد. در مهرماه 1391، دکتر مهدی خزعلی، وبلاگ نگار و از منتقدان دولت، به‌دلایل ناروشن دستگیر شد. با وجود دستور قاضی به سپردن وثیقه برای او، مسئولان تاکنون از آزادی او جلوگیری کرده‌اند. او در اعتراض به بازداشت خود در اعتصاب غذا به سر می‌برد و گفته می‌شود بیمار شده است. 

-  در بهمن 1391، گروهی از کارشناسان مستقل حقوق بشر سازمان ملل دستگیری 17  روزنامه‌نگار مستقل و ادامه حبس 40 روزنامه‌نگار دیگر را محکوم کردند (2). دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری، مهدی کروبی و میرحسین موسوی و همسر  او زهرا رهنورد از بهمن 1389 بدون اتهام  در حبس خودسرانه خانگی به سر می‌برند (3).

- عبدالفتاح سلطانی به خاطر تأسیس کانون مدافعان حقوق بشر به 13 سال زندان و 10 سال  محرومیت از اشتغال به حرفه وکالت محکوم شده است (4). محمدعلی دادخواه به خاطر مصاحبه با رسانه های خارجی و عضویت در کانون مدافعان حقوق بشر به 9 سال زندان و 10 سال محرومیت از اشتغال به حرفه و تدریس محکوم شده است. نسرین ستوده از شهریور 1389 در حبس به سر می‌برد، چند بار به سلول انفرادی منتقل شده و از ملاقات منظم با خانواده‌اش محروم بوده است. او نیز به شش سال زندان و 10 سال محرومیت از وکالت محکوم شده است. محمد سیف زاده محکومیت دو سال زندان را می‌گذراند و به شش سال زندان دیگر محکوم شده است. محمد صدیق کبودوند، رئیس سازمان دفاع از حقوق بشر کردستان، محکومیت 11 سال زندان را می‌گذراند. 

- به گزارش عفو بین‌الملل، مسئولان ایرانی در سال 2011 بیش از 600 نفر و در سال 2012 بیش از 500 نفر را اعدام کردند. در سال 2012،  55 اعدام در انظار عمومی، در میدان‌های اصلی شهرها و ورزشگاه‌ها انجام شد (5). علاوه بر قتل، تجاوز و جاسوسی، تکرار محکومیت به خاطر مصرف نوشیدنی الکلی، زنا، لواط، قاچاق و نگهداری مواد مخدر، جرایم اقتصادی و امنیتی نیز مستوجب مجازات اعدام هستند. 

- ایران در اعدام مجرمان نوجوان مقام اول جهان را داراست و بر اساس قوانین، مجازات اعدام در مورد دختران در سن 9 سالگی و پسران در سن 15 سالگی قابل اجرا است. در اواخر سال 2012، بیش از 100 مجرم نوجوان محکوم به اعدام بودند. گزارشگر ویژه در ژوئن 2012، در اطلاعیه‌ای توجه را به محکومیت دو مرد به اعدام به خاطر مصرف نوشیدنی الکلی در بار سوم جلب کرد. 

- قوه قضاییه در این سال موارد رو به افزایشی از مجازات‌های ظالمانه و غیرانسانی مثل قطع عضو را در انظار عمومی اجرا کرد. در تاریخ 23 آبان 1391 ، چهار انگشت دو نفر به اتهام دزدی در استان یزد در انظار عمومی قطع شد (6). در تاریخ 5 بهمن، مقامات انگشتان یک مجرم 29 ساله را در شهر شیراز قطع کردند (7).  

- زنان ایران با تبعیض قانونی در قانون اساسی، قانون مجازات و قانون مدنی، امور شخصی مربوط به ازدواج، طلاق، وراثت و حضانت فرزند روبرو هستند. چندین دانشگاه دانشجویان دختر را از حضور در تعدادی از رشته ها محروم کردند.

- روحانیون معترض شیعه و شیعیان پیرو گروه های غیررسمی و اقلیت های مسلمان، شامل اهل سنت، از تبعیض در زمینه مشارکت سیاسی و اشتغال رنج می برند. پیروان آیین بهایی، دراویش و اعضای کلیساهای خانگی مسیحیان از آزادی دین برخوردار نیستند. فعالیت های فرهنگی اقلیت های ترک زبان آذربایجانی، کرُد، عرب و بلوچ محدود شده است. نیروهای امنیتی از سال 2011 ده ها فعال عرب ایرانی را در خوزستان بازداشت، شکنجه و اعدام کرده اند. در دی و بهمن 1391، چندین بلوچ اعدام شدند و تعدادی زندانی سیاسی کُرد در حال حاضر با حکم اعدام روبرو هستند.

- تمدید ماموریت گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر به مسئولان ایران این پیام را خواهد داد که باید به نقض حقوق بشر پایان دهند و به تعهدات بین المللی خود عمل کنند. 

جامعه دفاع از حقوق بشر در ایران 

(عضو فدراسیون بین المللی جامعه های حقوق بشر)

lddhi@fidh.org